اخراج بیمعنا، وقتی مرز رهاست
#افق_سیستان، واژگونی خودروی حامل اتباع افغانستانی در یوم جاری در جاده سراوان–کوهک، که به مرگ و مصدومیت بیش از بیست نفر انجامید، تنها یک حادثه تلخ جادهای نیست؛ نشانهای از تداوم یک سیاست شکستخورده است. سیاستی که تلاش میکند مهاجران غیرمجاز را از کشور خارج کند، اما در همان لحظه، دهها و صدها نفر دیگر از همان مرزها دوباره وارد میشوند.
در ماههای اخیر، دولت روند بازگشت اجباری مهاجران افغانستانی را شدت بخشیده است. اما یک پرسش ساده همچنان پابرجاست: وقتی مرز باز است، اخراج چه معنایی دارد؟
مرز شرقی ایران، از خراسان جنوبی تا سیستان و بلوچستان، بیش از ۹۰۰ کیلومتر امتداد دارد؛ مسیری طولانی، کوهستانی و صعبالعبور که کنترل کامل آن بدون فناوری پیشرفته و همکاری منطقهای تقریباً ناممکن است. نتیجه روشن است: هرقدر هم که مهاجران بازگردانده شوند، مسیرهای ورود همچنان باز خواهند ماند.
تا زمانی که سیاست مهاجرتی ایران بر اخراج تکیه دارد و نه بر کنترل هوشمند مرزها و تعامل دیپلماتیک با افغانستان، این چرخه تکرار خواهد شد. در چنین شرایطی، «اخراج» تنها جابهجایی موقت یک واقعیت دائمی است.