ساخت دیوار برای ریزگردها؛ راهحل یا نمایش؟
به گزارش افق سیستان ـ در حالیکه سالهاست مردم سیستان زیر بار ریزگردها نفس میکشند، هر از گاهی طرحهایی مطرح میشود که بیش از آنکه ریشهای و علمی باشد، رنگوبوی تبلیغاتی و سطحی دارد. یکی از این طرحها، ساخت دیوار برای مقابله با ریزگردهاست؛ پیشنهادی که در نگاه اول شاید منطقی به نظر برسد، اما در عمل بیشتر شبیه یک نمایش رسانهای بیثمر است.
اولین سؤال اساسی این است: آیا ریزگردها با دیوار متوقف میشوند؟ پاسخ ساده است: خیر. ذرات گردوغبار بسیار ریز و سبکاند و توسط بادهای ۱۲۰ روزهای که قدرت جابهجایی شن و خاک را از صدها کیلومتر دورتر دارند، بهراحتی از موانع عبور میکنند. آیا میتوان دیواری ساخت که جلوی این جریان عظیم طبیعی را بگیرد؟ حتی اگر ساخت چنین دیواری ممکن باشد، هزینه، نگهداری و اثرگذاری آن زیر سؤال جدی قرار دارد.
از سوی دیگر، این طرحها اغلب منحرفکننده افکار عمومی از علتهای اصلی بحران هستند. منشأ ریزگردهای سیستان عمدتاً در خشکی تالاب هامون، نبود مدیریت منابع آب، و بیتوجهی به دیپلماسی منطقهای با افغانستان برای تأمین حقآبه است. چرا به جای پرداختن به این ریشهها، به فکر دیوارکشی افتادهایم؟
ساخت دیوار، به جای آنکه مشکلی را حل کند، فرصتی برای فرار از مسئولیتهای اصلی است. چه بسا این دیوارها، خود به تخریب بیشتر محیطزیست، محدود کردن جابهجایی مردم محلی و حتی تنشهای مرزی بینجامد.
در نهایت، آنچه سیستان نیاز دارد، دیواری از تدبیر، علم و سیاستگذاری محیطزیستی پایدار است، نه بتن و سیمان. ریزگرد را نه با دیوار، که با احیای هامون، کاشت پوشش گیاهی، و دیپلماسی آب میتوان مهار کرد. مردم سیستان سزاوار نفس کشیدناند، نه تماشای پروژههای نمایشی بیفایده.