سیستان و بلوچستان با تنوع بینظیر طعمها و سنتهای آشپزی، مقصدی منحصربهفرد در گردشگری غذاست که در کنار ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و جغرافیایی خود نهتنها دریچهای به شناخت عمیقتر سبک زندگی مردمانش میگشاید بلکه بهعنوان عاملی مؤثر در توسعه اقتصادی پایدار منطقه ایفای نقش میکند.
اهمیت غذا در صنعت گردشگری دیگر یک گزینه فرعی نیست بلکه عاملی کلیدی برای ارتقای تجربه فرهنگی گردشگران و موتور محرک اصلی موفقیت اقتصادی یک مقصد محسوب میشود؛ در این میان، سیستان و بلوچستان با تکیه بر تاریخ غنی، فرهنگ متنوع و مجموعهای منحصربهفرد از جاذبههای طبیعی و تاریخی، فرصتهای بینظیری برای تبدیل شدن به قطب گردشگری خوراک دارد، فرصت هایی که با تنوع چشمگیر خوراکیهای محلی از غذاهای ثبت ملی شده تا میراث آشپزی اقوام مهاجر، تقویت میشود.
جایگاه غذا در صنعت گردشگری در سالهای اخیر بهطور چشمگیری ارتقا یافته است؛ غذا دیگر فقط یک نیاز زیستی نیست بلکه به عنصری بنیادین در تجربه فرهنگی گردشگران تبدیل شده است؛ گردشگران امروز بهدنبال اصالت هستند و طعم غذاهای محلی، دروازهای مستقیم به درک تاریخ، سنتها و سبک زندگی مردمان یک منطقه است. این تجربه اصیل، مستقیم بر رضایت گردشگر و در نهایت بر موفقیت اقتصادی یک مقصد گردشگری تأثیر میگذارد.
سیستان و بلوچستان؛ بستری برای شکوفایی گردشگری خوراک
سیستان و بلوچستان با تاریخ غنی، فرهنگ متنوع و زیباییهای طبیعی بهعنوان یکی از مقاصد گردشگری جذاب در ایران شناخته میشود؛ علاوه بر این، ماهیت جغرافیایی خاص و تنوع قومیتی این استان، سفرهای رنگارنگ از غذاهای محلی را به نمایش میگذارد که هر یک به نوبه خود، نمایانگر فرهنگ و سنتهای خاص محلی بهشمار میروند.
تنوع غذایی این استان چشمگیر است بهطوریکه بریانی، کراهی، تنورچه، دوغ پا، کشک زرد و تباهگ تنها بخشی از غذاهای محلی اصیل این خطه را شامل میشوند.
نکته قابل توجه در فرهنگ غذایی این استان، پذیرا بودن آن نسبت به فرهنگهای مهاجر است؛ این ویژگی باعث شده که در کنار غذاهای بومی، آثار آشپزی سایر اقوام نیز در این منطقه ریشه دوانده و به بخشی از هویت خوراکی محلی تبدیل شود بهطوری که غذاهای پاکستانی، هندی، یزدی، بیرجندی و کرمانیهای مقیم زاهدان از دیگر غذاهای شاخص این خطه بهشمار میروند که خود، بستر مناسبی برای تعریف تورهای تخصصی گردشگری خوراک فراهم میآورد.
غذا، سفیر فرهنگهاست
یکی از بانوان آشپز کشور پاکستان که مهر امسال در جشنواره خوراک اقوام و ملل در بازارچه صنایع دستی گاراج ملک زاهدان، شرکت کرد، غذا را عاملی اساسی برای پیوند ملتها و معرفی آداب و رسوم جوامع دانست.
فرشته بهنام در گفتوگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به نقاط مشترک غذایی عمیق میان پاکستان و ایران از جمله غذاهایی مانند «کراهی» و «بریانی» که در سیستان و بلوچستان نیز مرسوم است، تأکید کرد: این همبستگی خوراکی ریشه در مذهب و نزدیکی جغرافیایی دارد و جشنوارههای میراث فرهنگی در شناسایی آنها نقش شایانی ایفا میکنند.
وی بیان کرد: ملتها با غذاهای خود ضمن معرفی بخش مهمی از فرهنگ و رسومشان، دیگران را با آداب و رسوم پخت و پز، خوردن و سِرو غذا و نیازهای غذایی که فرهنگ جوامع را میسازد آشنا میکنند.
این بانوی آشپز اظهار کرد: با وجود این همه تفاوت در غذاهای ملل مختلف باز هم این خوراکی است که میتواند فرهنگها را به هم پیوند زده و باعث ایجاد دوستی بین ملتها و کشورها شود.
بهنام با بیان اینکه عمده غذاهای کشورهایی مانند پاکستان طعم تندی دارد، خاطرنشان کرد: سینی ولیمه معروف به «تی پارتی پاکستانی» شامل کراهی سفید و قرمز یا سایر غذاها مانند بریانی، دال با پلو، خوراک اسفناج با نان برنج، دسر کجریلا (شیر و هویج)، گلاب جامن، دسر ساگو و شیرین پلو از دیگر تنوعهای غذایی پاکستان بهشمار میرود.
وی بر اهمیت رویدادهای فرهنگی تأکید کرد و ادامه داد: میراث فرهنگی با برپایی جشنواره غذا کمک شایانی در معرفی و شناسایی این فرهنگهای مشترک دارد، با وجود اینکه ملل مختلف آداب غذایی و غذاهای متنوعی دارند اما در بسیاری از موارد نیز شاهد اشتراکات خوراکی ملل همجوار هستیم مانند کراهی و بریانی که آن را در سیستان و بلوچستان بهعنوان غذای بلوچی بهویژه در چابهار میشناسند.
این آشپز پاکستانی بیان کرد: مذهب و دین که جزیی از موضوع کلان فرهنگ بوده، باعث این همبستگی در خوراک نیز شده است، گاهی سکونت داشتن در یک منطقه جغرافیایی نیازهای غذایی خاصی را ایجاد کرده و به دنبال آن فرهنگ غذایی مشابهی هم به وجود میآید.